محمد حسين بن مهدى فراهانى
149
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
مربعست كه از سنگهاى پارچه پارچه است ، بعد يك سنگ يك پارچهايست مدور كه به طول بيست ذرع تقريبا مىشود . و در اين خرابهها مكرر گنج يافتهاند . و سابقا در مصر و اسكندريه طايفهاى بودهاند كه هميشه در طلب گنج خرابهها را مىشكافتند ، و اينها را طايفهء مطالبى مىگفتند . و هرچه مىيافتند خمس به سلطان مصر مىدادند . و از اين طايفه حالا كسى نيست ، و مردم كمتر در صدد اين كار برمىآيند . مقبرهء جابر و مقبرهايست كه مقبرهء جابر مىگويند . مشهور اين است كه از صحابه است ، ولى بىاصل است به جهت آنكه از صحابهء معروف يكى جابر انصارى است ، يكى جابر جعفى ، كه از صحابهء كبارند و قبر هر دو در مدينهء منوره است . و جابر بن حيان كه از علماى اهل صنعت و كيميا و از تلامذهء حضرت جعفر صادق صلوات اللّه عليه بوده و به تسنن و تصوف معروف است ، قبر او هم از قرار مذكور در سرخس است . پس اين جابر از معروفين و قدما نيست . راهآهن و از اسكندريه به راه كالسكهء آتشى تا مصر پنج ساعت بدون معطلى مىرود كه يك صد و سى ميل انگليسى است ، كه ميل مطلق انگليسى معادل است با يك هزار و نوزده ذرع شاه به علاوهء سه گره و نيم . كه هر شش ميل و كسرى معادل با يك فرسخ ايرانى است كه شش هزار ذرع باشد . كه هر ساعتى كالسكه بيست و شش ميل مىرود كه قريب چهار فرسخ و نيم است . و گاهى چهار ساعت هم مىرود كه در ساعتى قريب پنج فرسخ راه طى مىكند . و كرايهء كالسكه از اسكندريه به مصر در مرتبهء ثالث قريب به دو تومان ، و در مرتبهء ثانى قريب چهار تومان ، و در مرتبهء اول قريب شش تومان است . و همه روزه كالسكه از اسكندريه به مصر مىرود و اين بنده هم كمال ميل به رفتن مصر داشتم ، رفقا همراهى نكردند و مرا از خيال خويش باز داشتند . و از اسكندريه به سويس هم همه روزه كالسكه مىرود كه قريب دويست و شصت ميل مطلق انگليسى است ، كه قريب پنجاه فرسخ ايرانى است . و بدون معطلى در ده ساعت مىرود . يك كالسكه وقت غروب حركت مىكند كه كالسكههايش سرباز و مخصوص بار است و كرايهاش بالنسبه ارزانتر است ، و يكى هم صبح حركت مىكند و مخصوص سرنشين است ، و نمرهء اول آن قريب ده تومان ، و نمرهء دويم قريب هفت تومان ، و سيم قريب چهار تومان است . اما بسيار بىنظم و ترتيب و